01.10.2026

Wysoki próg, dywanik, który się przesuwa, ciemny przedpokój, wanna, do której coraz trudniej wejść. W mieszkaniu zajmowanym od kilkudziesięciu lat takie drobiazgi z czasem zaczynają być groźne. Co z tym zrobić, podpowiada bezpłatny poradnik „Mieszkanie, które wspiera na lata”. Powstał przy wsparciu Fundacji Biedronki, a przygotowała go Fundacja Habitat for Humanity Poland. Premiera odbyła się 30 września, dzień przed Międzynarodowym Dniem Osób Starszych.

Upadki seniorów w domu. Gdy mieszkanie nie nadąża za wiekiem

W Polsce żyje dziś około 10 milionów osób po 60. roku życia, czyli co czwarty mieszkaniec kraju. Według prognoz GUS w 2060 roku będą stanowić 38% społeczeństwa. Większość z nich chce się zestarzeć we własnym mieszkaniu, wśród znanych przedmiotów i wspomnień. Właśnie tam czyha jednak wiele zagrożeń. Inż. arch. Magda Koźluk, koordynatorka programu „Rozwiązania mieszkaniowe” w Habitat for Humanity Poland, przypomniała dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH: co trzeci upadek osoby po 65. roku życia zdarza się w domu.

„To nie jest wina seniorów, to jest wina nieprzystosowanych mieszkań, ciemnych przedpokojów, łazienek z wannami, kuchni z wysoko zawieszonymi szafkami”, mówiła podczas briefingu prasowego. Zwróciła też uwagę, że kiedy w rodzinie pojawia się małe dziecko, wszyscy odruchowo zabezpieczają kontakty i kanty szafek. O tym, że mieszkanie powinno się zmieniać także wtedy, gdy starzeją się jego lokatorzy, myśli się znacznie rzadziej.

Krzysztof Zieliński, ekspert Habitat for Humanity Poland, mówił o grupie, którą szacuje się na około milion osób. To tzw. więźniowie czwartego piętra, czyli seniorzy mieszkający wysoko w budynkach bez windy, którzy nie są w stanie samodzielnie wyjść z domu. Większość barier jest jednak dużo prostsza i wynika z tego, jak mieszkanie jest urządzone.

Jak przystosować mieszkanie dla seniora? Lista kontrolna pokój po pokoju

Autorką poradnika jest dr inż. arch. Agnieszka Cieśla z Politechniki Warszawskiej. Publikacja zaczyna się od opisu zmian, które przychodzą z wiekiem: słabszego wzroku i słuchu, gorszej równowagi, większej wrażliwości na upał. Potem prowadzi czytelnika przez całe mieszkanie, od przedpokoju przez kuchnię, łazienkę, sypialnię i pokój dzienny aż po okna i balkon. Każdy rozdział kończy się listą kontrolną. Można z nią sprawdzić na przykład, czy w nocy da się bezpiecznie dojść do łazienki albo czy najczęściej używane rzeczy są w zasięgu ręki. Poradnik powstał w konsultacji z seniorami i na podstawie ich doświadczeń.

Zmiany w mieszkaniu rodziców: najpierw rozmowa, potem remont

Ta część poradnika dotyczy przede wszystkim dorosłych dzieci i wnuków. Zmiany w domu, w którym ktoś mieszka od kilkudziesięciu lat, dotykają jego przyzwyczajeń, prywatności i poczucia niezależności. Dlatego planuje się je razem z seniorem.

„Nie powinniśmy podczas wyjazdu do sanatorium robić gruntownego remontu mieszkania i oczekiwać, że ta osoba w pełni zaakceptuje to, co pod jej nieobecność wprowadziliśmy. Ważna jest spokojna rozmowa i wprowadzanie zmian etapami”, podkreślała dr Agnieszka Cieśla. Dodała, że im wcześniej zacznie się takie zmiany planować, tym lepiej.

Nie wszystko wymaga ekipy remontowej. Według ulotki, która towarzyszy kampanii, część zmian kosztuje do 50 zł i można je zrobić od razu, np. zabrać luźne dywaniki, postawić lampkę nocną czy przełożyć potrzebne rzeczy na niższe półki. Mata antypoślizgowa, uchwyt przy toalecie albo listwa LED nad blatem to wydatek od 50 do 500 zł. Zamianę wanny na prysznic czy kuchenki gazowej na indukcyjną lepiej zaplanować przy większym remoncie.

Remont łazienki dla seniora. Ile kosztuje i jak wygląda w praktyce

Poradnik jest częścią kampanii „Bezpieczny dom prawem seniora”, którą Habitat for Humanity Poland prowadzi wspólnie z Fundacją Biedronki. Kampania ma dwa filary: edukację i konkretną pomoc. Fundacja Biedronki sfinansowała wydanie poradnika i pokrywa koszty remontów demonstracyjnych w mieszkaniach seniorów. W tym roku zaplanowano cztery takie remonty, dwa są już zakończone.

U pani Jadwigi odnowiono łazienkę i kuchnię: wanna ustąpiła miejsca prysznicowi, pojawiły się nowa umywalka, toaleta, zlewozmywak i oświetlenie. „Bardzo dobrze mi się żyje po remoncie. Jestem szczęśliwa, zadowolona. Dobrze, że jest taki program, że można coś zrobić dla takich seniorów jak ja. Bo my sobie już nie poradzimy. A tak, to lżej jest żyć”, mówiła podczas briefingu. U pani Marii wanna również zamieniła się w prysznic, a w łazience zamontowano umywalkę, której wcześniej nie było.

Ile to kosztuje? Magda Koźluk podała przykładowe kwoty. Generalny remont łazienki z wymianą instalacji to koszt rzędu 30 tys. zł. Mniejszy zakres prac, taki jak u pani Marii, zamyka się w około 15 tys. zł. Ostateczna cena zależy od miejscowości i wybranych materiałów. Seniorów do programu zgłaszają współpracujące z Habitat samorządy i organizacje pozarządowe.

Niedostępne mieszkanie to cicha dyskryminacja osób starszych

Wydanie online poradnika sfinansowano z Programu Równych Praw, który z funduszy Unii Europejskiej prowadzi Fundacja im. Stefana Batorego. Dr Małgorzata Romanowska z Fundacji Batorego przypomniała, że Karta praw podstawowych UE gwarantuje osobom starszym prawo do godnego i niezależnego życia. „Niedostępność architektoniczna jest rodzajem dyskryminacji, z którą systemowo należy walczyć. Jest to dyskryminacja cicha i trudna do zauważenia”, mówiła.

Poradnik „Mieszkanie, które wspiera na lata”, ulotkę „Mapa bezpiecznego mieszkania seniora” i quiz bezpieczeństwa mieszkania można bezpłatnie pobrać na bezpiecznydomseniora.pl